सरकारको दुई वर्षः ‘समृद्धिको आधार पर्यटकीय पूर्वाधार’

समाचार

काठमाडौ (रासस)

सङ्घीय सरकारले मुलुकको पर्यटन क्षेत्रको पूर्वाधार विकास तथा नीतिगत सुधारमा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ । वर्तमान सरकार गठन भएको दुई वर्षको अवधिमा तालुकदार संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले पर्यटन क्षेत्रको नीतिगत सुधारदेखि पूर्वाधार विकास तथा सम्पदाको पुर्ननिर्माणको कामलाई तीव्रता दिएको हो ।

विमानस्थल निर्माण, विस्तार र स्तरोन्नतिका साथै भूकम्पबाट भत्किएका सम्पदाको पुनःनिर्माणमा आशाजनक काम भएका छन्। सरकारले पर्यटन क्षेत्रको समग्र सुधारका लागि चालेका कदमको प्रतिफल देखापर्न थालिसकेका छन् । तुलनात्मक लाभका दृष्टिकोणले मुलुकको अर्थतन्त्रलाई टेवा दिन पर्यटन क्षेत्रको समग्र विकास, परिवर्तित र आधुनिक परिवेश सुहाउँदो सेवा स्तरीकरण तथा पर्यटकीय पूर्वाधार विकासलाई प्रभावकारीरूपमा अघि बढाइेको छ ।

नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीले प्रधानमन्त्रीका रूपमा २०७४ फागुन ३ गते वर्तमान सरकारको नेतृत्व लिनुभएको थियो । समृद्ध नेपाल सुखी नेपालीको अवधारणा अघि सार्नुभएका प्रधानमन्त्री ओलीले मुलुकको आर्थिक समृद्धिको दरिलो आधारको रुपमा पर्यटन क्षेत्रलाई लिएर यसको विकास विस्तारमा जोड दिएका छन ।

सरकारले पन्ध्रौँ पञ्चवर्षीय योजनाको आधार पत्रमा पनि नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई प्रमुख प्राथमिकतायुक्त क्षेत्रको रुपमा व्याख्या गरेको छ । नेपालको कूल गार्हस्थ्य उत्पादनमा हाल पर्यटन क्षेत्रको तीन प्रतिशत योगदानलाई बढाएर १० प्रतिशत पु¥याउने लक्ष्य लिएको छ ।

नेपालको पर्यटन क्षेत्रलाई विशेष अभियानकै रुपमा प्रवद्र्धनका लागि सरकारले नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ । सन् २०२० जनवरी १ तारिखका दिन भ्रमण वर्षको राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले औपचारिक शुभारम्भ गरेकी थीइन। भ्रमण वर्ष चलिरहेको सन्दर्भमा नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा केही नकारात्मक प्रभावका सङ्केत देखिएका छन् ।

चीनको हुवैइ प्रान्तको वुहानलगायत सहरमा फैलिएको कोरोना भाइरसका कारण नेपाल आउने चिनियाँ पर्यटकको सङ्ख्यामा प्रभाव पार्नेछ भने अन्य मुलुकबाट पनि नेपाल आउने पर्यटकको कमी हुने अनुमान गरिएको छ । पर्यटन क्षेत्रको विकास प्रवद्र्धनमा तत्कालीन पर्यटनमन्त्री स्व रवीन्द्र अधिकारीले महत्वपूर्ण भूमिका खेलेका थिए । विसं २०७४ चैत २ गते पर्यटनमन्त्री बन्नुभएका अधिकारीको विसं २०७६ फागुन १५ गते ताप्लेजुङमा हेलिकप्टर दुर्घटनामा परी दुःखद् निधन भयो ।

यो घटनाले पर्यटन क्षेत्रले अभिभाव गुमाएको अवस्था सिर्जना भयो तर, त्यो अभावलाई किन्चित खड्कन नदिन प्रधानमन्त्री स्वयंले पर्यटन क्षेत्रमा चासो लिएर जल्दाबल्दा विषयलाई व्यवस्थापन गर्न अभिभावकीय जिम्मेवारी निर्वाह गरे। फलस्वरुप पर्यटन क्षेत्रले आफ्नो विकासको अविचलित यात्रामा पूर्ण विराम लगाउनुपरेन ।

करिब पाँच महिनाको अन्तरालपछि नेकपाका युवा नेता योगेशकुमार भट्टराईले पर्यटनमन्त्रीको जिम्मेवारी समाले । मन्त्री भट्टराईले गत भदौ ९ गते पत्रकार सम्मेलन पर्यटन क्षेत्रमा नीतिगत सुधार, प्रणालीको विकास, हवाई क्षेत्रको सुदृढीकरण तथा नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० अभियानलाई सफल बनाउनेलगायत १४१ बुँदे कार्ययोजना ल्याएका थिए।

प्राथमिकतायुक्त कार्यक्रमान्तर्गत हवाई उड्डयनका क्षेत्रमा सुधारका काम झल्किन थालेका छन् । कार्ययोजनाअनुरुप मुलुकको इज्जत र प्रतिष्ठासँग जोडिएको त्रिभुवन अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थलको सेवा सुदृढीकरण, अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थल मापदण्डबमोजिमको सेवा व्यवस्थापन आदि काम शुरु भैसकेको छ ।

हवाई पूर्वाधार विकास र विस्तारका लागि सरकारले विगत दुई वर्षमा मात्रै रु ९० अर्ब खर्च गरेको छ भने अबको पाँच वर्षमा तीन खर्ब ३५ अर्ब लगानी गरी हवाई पूर्वाधार विकास गर्ने लक्ष्य लीएको छ । नियामक नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान) का अनुसार विगत दुई वर्षको अवधिमा मुलुकका अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थलतर्फको पूर्वाधार विकासमा रु ५० अर्ब र जग्गा अधिग्रहणमा रु ३३ अर्ब खर्च भैसकेको छ ।

आन्तरिकतर्फ पूर्वाधारमा रु छ अर्ब र जग्गा अधिग्रहणमा रु एक अर्ब खर्च जनाएको छ । प्राधिकरणले आगामी पाँच वर्षमा हवाई क्षेत्रको विकास र विस्तारमा झण्डै साढे तीन खर्ब लगानी गर्ने भएको छ । यो लगानी मुलुकभित्र सञ्चालित आन्तरिक, क्षेत्रीय र अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणमा गरिएको खर्च हो । यसबाट नेपालको हवाई क्षेत्रले क्रान्तिकारी फड्को मार्ने सरोकारवालाको भनाइ छ ।

हाल मुलुकमा ५४ विमानस्थल रहेपनि जम्मा ३२ वटा मात्र व्यावसायिक सञ्चालनमा छन् । पैतिस विमानस्थल कालोपत्र भैसकेका छन् । तराई क्षेत्रका सबै विमानस्थलको स्तरोन्नति गरी ठूला जहाज सञ्चालनको वातावरण सिर्जना गर्ने र पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रका विमानस्थल विस्तारको काम भैरहेको छ ।

विसं २०७२ को गोरखा (७.६ रेक्टर)भूकम्पपछि शिथिल बनेको नेपालको पर्यटन क्षेत्रले पछिल्ला वर्षमा गति लियो । विसं २०७४ संविधानसभाको निर्वाचनपछि स्थायी सरकार बन्यो । त्यसको सकारात्मक असर पर्यटन क्षेत्रमा देखिएको छ । पछिल्ला वर्षमा नेपलामा पर्यटनको आगमन बढेको छ ।

नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्कानुसार सन् २०१७ मा १० लाख, सन् २०१८ मा १२ लाख हाराहारी र सन् २०१९ मा झण्डै सोही सङ्ख्यामा विदेशी पर्यटन नेपाल भ्रमणमा आएका छन् । पछिल्ला वर्षमा नेपालको पर्यटन क्षेत्रमा उल्लेख्य प्रगति भएको र खासगरी पूर्वाधारको क्षेत्रमा देखिने गरी काम भएको पर्यटन मन्त्रालयका सचिव केदारबहादुर अधिकारी बताउन्छन ।

उनले पर्यटकीय पूर्वाधार विशेष गरी हवाई क्षेत्रमा निकै प्रगति भएको बताए । “मुुलुकमा स्थायी सरकार बनेपछि सकारात्मक परिणाम पर्यटन क्षेत्रमा पनि देखिएको छ । पछिल्ला वर्षमा पर्यटकको सङ्ख्यामा निरन्तर बढोत्तरी भएको छ । हवाई पूर्वाधारको क्षेत्रमा निकै राम्रो प्रगति गरेका छौँ, हवाई सम्झौता भएका देशको सङ्ख्या बढेको छ भने वायु सेवा कम्पनी पनि थपिएका छन् । गएको दुई वर्षमा आन्तरिक उडानमा ११ जहाज थपिएका छन्”, उनले बताए ।

तराई–मधेशका क्षेत्रीय हब विमानस्थलाई रात्रिकालीन उडानयोग्य बनाउने र आधुनिक प्रविधिमैत्री बनाइनुका साथै नयाँ विमानस्थल निर्माणलाई प्राथमिकता दीएको सचिव अधिकारीको भनाइ छ । उनको अनुसार समस्याग्रस्त आयोजनाको रुपमा रहेको भैरहवास्थित निर्माणाधीन गौतमबुद्ध अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थलले उत्साहवद्र्धक प्रगति गरेको छ ।

सन् २०१७ मा निर्माण सकिनुपर्ने यो आयोजना अलपत्र भएपछि सरकार आफैँले निर्माण व्यवस्थापनको जिम्मा लिएर दुई वर्षको अवधिमा ८५ प्रतिशत भौतिक प्रगतिको अवस्थामा पु¥याउनु निकै उपलब्धि हो । यो विमानस्थल अबको चार महिनाभित्र सञ्चालनमा आउनेछ। पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थल एक वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुने बताइेको छ । बहुप्रतिक्षित बारामा प्रस्तावित निजगढ अन्तर्‍ाष्ट्रिय निर्माणको प्रक्रिया अघि बढेको छ ।

लगानी बोर्डले निजगढ विमानस्थल निर्माणको जिम्मा पाएको स्विट्जरल्याण्डको ज्यूरीच इन्टरनेशनल एयरपोर्टलाई परियोजनाको विस्तृत प्रस्ताव मागेको छ । एक साताभित्र उक्त आयोजनाबारे निर्माण कम्पनीसँग छलफल गरिने मन्त्रालयले जनाएको छ ।

भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त सम्पदाको पुनःनिर्माणको कामले पनि गति लिएको छ । पर्यटन सचिव अधिकारीले हालसम्म ४०० सम्पदाको पुनःनिर्माण सकिएको जानकारी दिए । यो वर्ष २०० सम्पदा पुनःनिर्माण गर्ने योजना छ ।

मन्त्रालयको नीतिगत सुधारतर्फ नियामक नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई विभाजन गरी सेवा प्रदायक र नियामक निकाय बनाउने गरी विधेयक मन्त्रिपरिषद्बाट पास भैसकेको छ । नीतिगत सुधारतर्फ पनि निकै प्रगति भएको छ । हवाई नीतिको अन्तिम मस्यौदाको तयारीमा मन्त्रालय छ । समग्रमा पर्यटन क्षेत्रको विशेषतः समपर्क सञ्जाल विस्तारमा राम्रो प्रगति भएको र यसलाई आगामी दिनमा जारी राख्न सकिएमा मुलुकको विकासले फड्को मार्ने सचिव अधिकारीको भनाइ छ ।

महत्वपूर्ण पर्यटकीय पूर्वाधारको रुपमा रहेको हस्पिटालिटी क्षेत्रमा उल्लेख्य प्रगति भएको छ । अबको दुई वर्षको अवधिमा निर्माणाधीन झण्डै १० वटा पाँच तारे होटल पूर्ण सञ्चालनमा अौनेछन् । काठमाडौँ, भैरहवा, नेपालगञ्ज पोखरामा पाँचतारे होटल थपिएका हुन् । पहिला दुई वटा मात्रै चार तारे होटल रहेकामा दुई वर्षको अवधिमा १३ वटा चार तारे होटल भएका छन् । चेन होटल काठमान्डु मेरियट होटल सञ्चालनमा अैसकेको छ । त्यस्तै होटल सेराटन, हिल्टनलगायतका होटल धमाधम निर्माण भैरहेको छ । होटल एशोसिएशन अफ नेपाल हानका अनुसार अहिले मुलुकमा करिब चार हजार ८०० श्यया छन् ।

पर्यटकस्तरीय करिब दुई हजार होटल छन् । विगत दुई वर्षमा पर्यटन क्षेत्रमा विशेषगरी पूर्वाधार विस्तार र सम्पर्क सञ्जाल विस्तारमा उत्साहवद्र्धक काम भएको हानका प्रथम उपाध्यक्ष विनायक शाहले बताए । सरकार र निजी क्षेत्रको साझेदारीता पर्यटन प्रवद्र्धनको कामले गति लिएको उहाँले उल्लेख गरे ।

भ्रमण वर्ष अभियानलाई लक्षित गर्दै अन्तर्‍ाष्ट्रिय विमानस्थललाई बुटिक विमानस्थलका रूपमा स्थापित गर्नका लागि धमाधम काम भैरहेको छ । विमानस्थललाई २४ सैँ घण्टा सञ्चालन गरी आधा घण्टाभित्र ब्यागेज पाउने व्यवस्था गर्ने, बायोमेट्रिक प्रणालीबाट यात्रुको जाँच, अध्यागमनलाई चुस्त र विमानस्थलका सेवालाई प्रविधिमैत्री बनाउने कार्य भएको छ । वर्षभन्दा माथिका नागरिकलाई हवाई उडानमा ५० प्रतिशत छुटको व्यवस्था कार्यान्वयनमा आइसकेको छ ।

विसं २०७२ को गोरखा ९७.६ रेक्टर० भूकम्पपछि शिथिल बनेको नेपालको पर्यटन क्षेत्रले पछिल्ला वर्षमा गति लियो । विसं २०७४ संविधानसभाको निर्वाचनपछि स्थायी सरकार बन्यो त्यसको सकारात्मक असर पर्यटन क्षेत्रमा देखिएको छ । पछिल्ला वर्षमा नेपलामा पर्यटकको आगमन बढेको छ । नेपाल पर्यटन बोर्डको तथ्याङ्कानुसार सन् २०१७ मा १० लाख, सन् २०१८ मा १२ लाख हाराहारी र सन् २०१९ मा झण्डै सोही सङ्ख्यामा विदेशी पर्यटन नेपाल भ्रमणमा आएका छन् ।